Cây Thiên Niên Kiện là gì? Những tác dụng trong y học cổ truyền

Cây thiên niên kiện là một trong những cây thuốc nằm trong “sách gối đầu” trị bệnh xương khớp như thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống của các danh y đời nay. Thiên niên kiện có tác dụng khử phong thấp, bổ gân cốt, chỉ thống tiêu thũng. Hãy tìm hiểu rõ hơn về tác dụng của cây thiên niên kiện qua bài viết sau.

Những nội dung chính trong bài:

Thiên niên kiện là cây gì?

Cây thiên niên kiện có tên khoa học là Homalomena occulta L. Schott, thuộc họ Ráy – Araceae hay dân gian còn gọi là cây Sơn thục, Thần phục.

Hình ảnh cây thiên niên kiện

Cây thiên niên kiện
Cây thiên niên kiện

Đặc điểm thực vật

Cây sống lâu năm nhờ thân rễ mập, bò dài, thơm, khi bẻ ngang có xơ như kim.
Lá mọc từ thân rễ, phiến lá sáng bóng, dài tới 30cm, có 3 cặp gân gốc, 7-9 cặp gân phụ.
Cụm hoa là những bông mo, có mo màu xanh, dài 4-6cm, không rụng; buồng 3-4cm, ngắn hơn mo; bầu chứa nhiều noãn.
Quả mọng thuôn, chứa nhiều hạt có rạch. Mùa hoa tháng 4-6, mùa quả tháng 8-10.

Kỹ thuật trồng và cách chế biến cây thiên niên kiện

Thiên niên kiện có nguồn gốc từ Malaysia và châu Ðại Dương, mọc hoang ở rừng, nơi ẩm ướt cạnh suối hay dọc theo hai bên bờ khe suối. Cũng được trồng để làm thuốc.

Trồng bằng thân rễ. Thu hái thân rễ già, rửa sạch, chặt thành từng đoạn ngắn 10-20cm, sấy nhanh dưới nhiệt độ 50oC cho khô đều mặt ngoài rồi làm sạch vỏ, nhặt bỏ các rễ con, sau đó đem phơi hay sấy khô.

Thiên niên kiện dược liệu quý

Thành phần hóa học: Trong thân rễ có khoảng 0,8-1% tinh dầu tính theo rễ khô kiệt. Tinh dầu màu vàng nhạt, mùi thơm dễ chịu. Trong tinh dầu có chừng 40% l-linalol, một ít terpineol và chừng 2% este tính theo linalyl acetat. Ngoài ra còn có sabinen, limonen, a-terpinen, acetaldehyt, aldehyd propionic.

Tính vị, tác dụng: vị đắng, cay, mùi thơm, tính ấm; có tác dụng khử phong thấp, bổ gân cốt, chỉ thống tiêu thũng.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: thường dùng chữa phong hàn thấp nhức mỏi các gân xương, hoặc co quắp tê bại. Trong nhân dân, Thiên niên kiện thường được dùng chữa thấp khớp, đau nhức khớp, đau dạ dày, làm thuốc kích thích tiêu hoá. Còn dùng trị đau bụng kinh, trừ sâu nhậy.

Thiên niên kiện mọc hoang
Thiên niên kiện mọc hoang

Ngoài ra, thiên niên kiện còn là nguyên liệu chiết tinh dầu dùng làm hương liệu, và là nguồn nguyên liệu chiết linalol.

Ở Vân Nam (Trung Quốc), thân rễ Thiên niên kiện được dùng trị đòn ngã tổn thương, gãy xương, ngoại thương xuất huyết, tứ chi tê bại, đau dạ dày, viêm dạ dày và ruột, gân mạch khó co duỗi, phong thấp đau lưng đùi, loại phong thấp đau nhức khớp xương.

Cây thiên niên kiện có tác dụng gì

Cây thiên niên kiện được biết đến có tác dụng cực kỳ tốt khi điều trị các bệnh liên quan đến xương khớp như thoái hóa cột sống, gai cột sống, đau nhức xương…ngoài ra cũng có tác dụng điều trị cho một số căn bệnh khác nữa.

Các bài thuốc từ thiên niên kiện chữa thấp khớp, đau nhức xương

Bài thuốc 1: Thiên niên kiện, ngưu tất mỗi loại 10g; mộc qua, hay thiêm mỗi vị 20g. Đem rửa sạch sau đấy sắc với khoảng 4 bát nước đến khi cạn còn một nửa thì tắt bếp chia thành 2 phần uống trong ngày.

Bài thuốc 2: Thiên niên kiện, ngải cứu, thương nhĩ tử mỗi vị 10g; rễ cây cỏ xước 40g; hy thiêm, thổ phục linh mỗi loại 20g. Tất cả đem sắc cùng với 1 lít nước đến khi cạn còn 2/3 thì các bạn có thể tắt bếp chia thành 2-3 phần uống trước mỗi bữa ăn.

Bài thuốc 3: Thiên niên kiện, cốt toái bổ mỗi vị 10g, bạch chỉ 8g. Đem sắc với khoảng 3 bát nước và chia ra thành 2 phần uống trong ngày

Sử dụng thiên niên kiện chữa đau bụng kinh

Một công dụng được các chị em phụ nữ rất hay sử dụng từ cây thiên niện kiện đó là làm giảm hiện tượng đau bụng khi đến ngày. Để bài thuốc phát huy tốt nhất các bạn cần chuẩn bị thiên niên kiện, rễ bưởi, rễ cây bướm bạc, rễ cây sim rừng mỗi vị 10g. Đem rửa sạch, cắt thành khúc nhỏ và sắc nước uống hàng ngày đến khi hết đau bụng kinh.

Chữa chứng dị ứng, mẩn ngứa, rôm sẩy

Khi cơ thể có những biểu hiện ngứa ngáy các bạn có thể sử dụng thiên niên kiện, sae, gừng tươi mỗi vị 10g sắc lấy nước để uống. Có thể dùng bã để chà vào vị trí bị ngứa như vậy sẽ tăng hiệu quả cho bài thuốc hơn.

Thiên niên kiện khô

Thiên niên kiện khô giúp kéo dài thời gian bảo quản hơn
Thiên niên kiện khô giúp kéo dài thời gian bảo quản hơn

Khi sử dụng thiên niện khô các bạn cần phải đặc biệt chú ý tới cách bảo quản. Có thể sơ chế với số lượng lớn sau đấy bỏ vào túi nilon đóng kín và bảo quản tại nơi khô thoáng, tránh ánh sáng sực tiếp của mặt trời. Sau khoảng 1 tháng nếu thiên niên kiện khô chưa hết các bạn có thể đem ra ngoài để phơi nắng để tránh ẩm mốc.

Thông thường thường thiên niện khô sẽ được kết hợp sử dụng cùng với một số vị thuốc khác để tăng mức độ hiệu quả trong điều trị bệnh.

Lưu ý khi sử dụng thiên niên kiện: Người âm hư nội nhiệt, táo bón, nhức đầu không nên dùng.

<

Thiên niên kiện ngâm rượu

Đây được xem là cách sử dụng cây thiên kiện được nhiều quý ông áp dụng nhất, rượu thiên niên kiện vừa có thể bảo quản được trong một thời gian dài vừa tăng thêm công dụng chữa trị bệnh.

Nguyên liệu: 1kg củ thiên niên kiện; Ngưu tất, câu kỷ tử, hổ cốt mỗi loại 100g, 2 lít rượu trắng nặng trên 40 độ, 1 bình ngâm

Thực hiện:

  • Rửa sạch tất cả các nguyên liệu trên và để ráo nước
  • Thái nhỏ và sau đó đem phơi khoảng 2 ngày nắng
  • Sau khi phơi nắng các bạn tiếp tục sao vàng hạ thổ
  • Rửa sơ và để ráo nước một lần nữa cho hết bụi bẩn
  • Cho tất cả nguyên liệu vào bình và ngâm cùng với 2 lít rượu, đậy kín và bảo quản tại nơi khô thoáng trong khoảng thời gian 1 tháng là có thể sử dụng được

Mỗi ngày các bạn nên uống 1-2 chén rượu trong mỗi bữa ăn để tránh việc có thể gây hại cho dạ dày.

Lưu ý: Khi sử dụng thiên niên kiện ngâm rượu các bạn không nên cho quá nhiều củ thiên niên kiện vì nếu quá nhiều có thể khiến người uống bị ngộ độc.

Lưu ý khi sử dụng thiên niên kiện

Theo Đông y thì cây thiên niên kiện có tính ôn, vị đắng, để lâu sẽ hơi ngọt chính vì thế các bạn không nên sử dụng với số lượng lớn để sắc nước uống hay ngâm rượu với liều lượng quá đặc. Đối với thiên niên kiện khô các bạn chỉ nên sử dụng với liều lượng 5-15g cho mỗi thang thuốc.

Việc sử dụng thiên niên kiện với liều lượng quá cao có thể khiến người bệnh bị ngộ độc, nôn ói, đau đầu, chóng mặt, ngất xỉu… Tốt hơn hết khi sử dụng các bài thuốc từ cây thiên niên kiện các bạn nên tham khảo ý kiến của các thầy thuốc Đông y trước để hạn chế được những rủi ro không đáng có.

Thiên niên kiện mua ở đâu?

Thiên niên kiện có thể mua ở các hiệu thuốc hoặc các cơ sở cung ứng dược liệu trên cả nước, giá tầm 110.000-120.000 VNĐ/kg.

Trên đây là toàn bộ đặc điểm và tác dụng của cây thiên niên kiện, chúc bạn đọc có thật nhiều sức khỏe.

thoái hóa cột sống
thiên niên kiện chữa thoái hóa cột sống 

Ngày cập nhật gần nhất:

SHARE

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here